بارها از زبان بچههاي كنكوري شنيده ايم كه مي گويند :
(( ديگرحال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم ))يا((آنقدر از اين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست))و يا((هرچقدرميخوانم مثل اينكه كمتر ياد مي گيريم)) و يا ((10 بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم)) به راستي مشكل چيست ؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار كتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مروركرد؟ و آيا بايد دهها بار درس راتكراركرد تايادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد ، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است . اما واقعيت چيزي ديگر است . واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران ، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه هم چيزي راجع به چگونگي درس خواندن نياموختهاند. يادگيري و مطالعه ، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اينكه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت .
شيوه صحيح مطالعه ،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:
1- زمان مطالعه را كاهش ميدهد.
2- ميزان يادگيري را افزايش ميدهد .
3-مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي كند.
4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسانتر مي سازد.
براي داشتن مطالعهاي فعال و پويانوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرورمطالب (خصوصآ در يكي،دو ماه باقيمانده به كنكور )دوباره كتاب رانخوانده و در زماني كوتاه ازروي يادداشتهاي خود،مطالب رامرور كرد .
يادداشت برداري ، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت . چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.
روش هاي مطالعه :
خواندن بدون نوشتن، خط كشيدن زيرنكات مهم، حاشيه نويسي، خلاصه نويسي، كليد برداري، خلاقيت و طرح شبكهاي مغز
1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند و نكات مهم را يادداشت كرد. از طريق يادداشت برداري نكات مهم،ميتوان هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .فراموش نكنيد كه مطالب به دليل حجم انبوهشان،همواره از ذهن ميگريزند و به خاطر داشتن آنها تا زمان مورد نظر تنها از طريق يادداشت برداري و مرور يادداشتها ميسر ميشود.
2- خط كشيدن زير نكات مهم :اين روش از شيوههاي مطلوب مطالعه بشمار ميرود اما ذكر اين نكته الزامي است كه در اين روش بعضي از افراد بجاي آنكه تمركز و توجه بروي يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد .حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بدنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند .
3- حاشيه نويسي :اين روش مزاياي فراواني را به همراه خواهد داشت.ذكر كردن چكيدهي يك صفحه يا پاراگراف در حاشيهي آن،گذشته از آن كه ميتواند نوعي يادداشت برداري مختصر بشمار رود ومرور كردن كتاب تنها ازطريق ورق زدن سريع را ميسر نمايد، به هنگام مرور كلي كتاب،با در دسترس قرار دادن سرنخي پيرامون كليت مبحث،آشنايي با مفهوم را افزايش داده،موجب تسريع فرايند بازخواني و مرور ميشود.
4- خلاصه نويسي : در اين روش، فرد مطالب را ميخواند و آنچه را كه درك كرده است ، بصورت خلاصه در دفتري يادداشت مي كند . اين روش براي مطالعهي پويا بسيار مناسب است اما دكر اين نكته حائز اهميت است كه در اين روش ابتدا بايد مطالب را درك كرد و سپس آنها را يادداشت نمود .
5- كليد برداري :كليد برداري ، روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است . در اين روش شما بعد از درك مطالب ، بصورت كليدي نكات مهم را يادداشت مي كنيد و در واقع كلمه كليدي كوتاهترين، راحتترين ،بهترين وپرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود .
6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است .در اين روش شما مطالب را ميخوانيد بعد از درك حقيقي آنها نكات مهم را به زبان خودتان و بصورت كليدي يادداشت مي كنيد و سپس كلمات كليدي را بروي طرح شبكه اي مغز مي نويسد ( در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كنيد)تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده وبا ديدن كلمات كليدي نوشته شده بروي طرح شبكه اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كنيد . اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش ميدهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند. و بازده مطالعه را افزايش ميدهد.
شرايط مطالعه
((بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه ))
شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كنيد و مطالعه اي فعالتر داشته باشيد :
1- آغاز درست :براي موفقيت در مطالعه ،بايد درست آغازكنيد.
2- برنامه ريزي : يكي از عوامل اصلي موفقيت ، داشتن برنامه منظم است .
3- نظم و ترتيب: اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد .
4-حفظ آرامش: آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال ميكند.
5- استفاده صحيح از وقت :بنيامين فرانكلين، ((آيا زندگي را دوست داريد؟ پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است .))
6- سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است .
7- تغذيه مناسب: تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.
8- دوري از مشروبات الكلي : مصرف مشروبات الكلي موجب ضعف حافظه مي شود .
9 – ورزش : ورزش كليد عمر طولاني است .
10-خواب كافي: خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند.
11 –درك مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقي مي ماند ، يعني مطالب است .
دو توصيه مهم كه در مطالعه بايد از آن مطلع بود:
1- براي مؤثر و سازنده بودن مطالعه بايد زمانهاي استراحت را درميان زمانهاي مطالعه،تقسيم نمود ، يعني بايد سعي كنيم، حدود 60يا90 دقيقه بر روي يك مطلب تمركز نموده و پس از آن حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نماييم. سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كنيم.
2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري كنيد و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائيد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش ميشود تا به هضم و جذب غذا كمك كند و لذا خونرساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز كاسته ميشود . از مصرف الكل و دارو هم خودداري فرمائيد همچنين غذاهاي آردي مثل نان قندي قدرت ادراك و تمركز را كم مي كند. نوشابه هاي گازدارهم همينطور هستند
